คอลัมน์ ส่องสถานการณ์: หนึ่งคนยืนหยัด หนึ่งศตวรรษ เสม พริ้งพวงแก้ว (7)

โพสต์ทูเดย์ ฉบับวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2554: บั้นปลายชีวิต ตั้งแต่ยังมีตำแหน่งหน้าที่ทั้งทางราชการและงานการเมือง และหลังจากพ้นตำแหน่งหน้าที่แล้ว งานสำคัญของท่านอาจารย์เสมที่ได้ทำไว้ให้แก่สังคมไทย คือ การสนับสนุนองค์กรเอกชนสาธารณประโยชน์หลายองค์กรที่สำคัญได้แก่

มูลนิธิแพทย์ชนบท ซึ่งก่อตั้งและจดทะเบียนตั้งแต่วันที่ 14 มี.ค. 2525 ท่านอาจารย์เสมรับเป็นประธานมูลนิธิตั้งแต่แรก และทำหน้าที่อยู่ยาวนานกว่า 10 ปี มูลนิธิแพทย์ชนบทก่อกำเนิดขึ้นจากกลุ่มแพทย์ในชมรมแพทย์ชนบท ซึ่งมองเห็นว่าการรวมตัวเป็นชมรมมีข้อดี คือ เป็นการใช้สิทธิตามระบอบประชาธิปไตย สามารถทำงานได้อย่างคล่องตัวในลักษณะเป็น “ขบวนการ” (Movement) มิใช่เป็น”ระบบ” หรือ “สถาบัน” (Establishment หรือInstitute) ข้อแตกต่างสำคัญระหว่าง “ขบวนการ”กับ “สถาบัน” คือ ขบวนการมุ่งทำงานเพื่อบรรลุเป้าหมาย ซึ่งเป้าหมายสำคัญของชมรมแพทย์ชนบทคือ การสร้างความเข้มแข็งของการแพทย์และสาธารณสุขในชนบท มิใช่การสร้างตัว “องค์กร” คือชมรม หรือเพื่อสิทธิประโยชน์ของคนในองค์กรเหมือนระบบราชการ

อย่างไรก็ดี เพื่อให้ชมรมแพทย์ชนบทสามารถทำงานได้อย่างเข้มแข็งและยั่งยืน จำเป็นต้องมีองค์กรที่มีสถานะเป็นสถาบัน หรือนิติบุคคลหนุนเสริม จึงได้ก่อตั้งมูลนิธิแพทย์ชนบทขึ้น โดยเชื้อเชิญผู้ใหญ่ หรือผู้อาวุโสผู้เป็นที่เคารพนับถือของชมรมแพทย์ชนบทมาเป็น “ร่ม” ให้ ซึ่งท่านอาจารย์เสมก็รับมาเป็นร่มโพธิ์ร่มไทรให้อย่างดี

มูลนิธิหมอชาวบ้าน มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อสร้างความเข้มแข็งของประชาชน ให้ประชาชนสามารถพึ่งตนเอง หรือช่วยตนเอง หรือดูแลตนเองได้มากที่สุด ซึ่งเป็นแนวคิดทวนกระแสกับคำแนะนำของแพทย์โดยมากที่ส่งเสริมให้ “ไปพึ่งหมอเมื่อเจ็บป่วย” และต่อมายิ่งเน้นให้พึ่งแพทย์ พึ่งโรงพยาบาลมากขึ้น นั่นคือ “ให้หมั่นไปหาหมอ ไม่ต้องรอให้เจ็บป่วย” ผู้มีบทบาทสำคัญในมูลนิธิหมอชาวบ้านมาตั้งแต่ต้น คือ ศ.นพ.ประเวศ วะสี โดยเมื่อท่านได้รับรางวัลแมกไซไซสาขาบริการชุมชน ก็ได้อุทิศเงินรางวัลทั้งหมดเพื่อการก่อตั้งมูลนิธินี้ ซึ่งได้จดทะเบียนเมื่อวันที่ 22 มิ.ย. 2524 และท่านอาจารย์เสมก็รับเป็นประธานมูลนิธิมาตั้งแต่ต้น

มูลนิธิพัฒนาการแพทย์แผนไทย ก่อตั้งโดยกลุ่มเภสัชกร แพทย์แผนปัจจุบันและแผนไทยที่เคยร่วมก่อตั้งกลุ่มศึกษาปัญหายา (2518) และโครงการฟื้นฟูการนวดไทย (2528) จดทะเบียนเป็นมูลนิธิเมื่อวันที่ 23 ก.พ. 2536 มุ่งพัฒนาการแพทย์แผนไทยให้เข้มแข็งขึ้น เพื่อเป็นทางเลือกหนึ่งในระบบการแพทย์และสาธารณสุขของไทย ท่านอาจารย์เสมก็เป็นประธานมูลนิธินี้มาตั้งแต่ต้น

มูลนิธิเด็ก ซึ่งเริ่มจากการมุ่งช่วยเหลือเด็กที่ถูกทอดทิ้ง และขยายไปสู่การศึกษาทางเลือก มีโครงการสำคัญ ได้แก่ “บ้านทานตะวัน” “โรงเรียนหมู่บ้านเด็ก” “โครงการแด่น้องผู้หิวโหย””โครงการอาหารเพื่อเด็กและชุมชน” “โครงการอาหารเพลเพื่อสามเณร” และ “โครงการสร้างสรรค์ชีวิตและสังคมเพื่อเด็ก” เป็นต้น มูลนิธินี้ตั้งขึ้นเมื่อปี 2524 และท่านอาจารย์เสมเป็นประธานคนแรก และต่อมาแตกแขนงเป็นมูลนิธิอื่น เช่นมูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก ซึ่งท่านอาจารย์เสมก็เป็นประธานคนแรก

สหทัยมูลนิธิ มุ่งช่วยเหลือเด็กที่ถูกทอดทิ้งให้ได้รับการดูแลแบบครอบครัว มิใช่แบบโรงเลี้ยงเด็กเดิมคือ “โฮลท์สหทัยมูลนิธิ” ตั้งขึ้นเมื่อปี 2519 ต่อมาจึงเปลี่ยนชื่อเป็น “สหทัยมูลนิธิ” เมื่อปี 2526 ซึ่งท่านอาจารย์เสมรับเป็นประธานเช่นกัน

มูลนิธิหม่อมเจ้าหญิงบุญจิราธร (ชุมพล)จุฑาธุช ตั้งขึ้นตามพระนามของเจ้านายพระองค์หนึ่ง ซึ่งเป็นคนไข้ที่ท่านอาจารย์เสมเคยผ่าตัดให้และได้ติดต่อขอบริจาคเงิน 3 ล้านบาท เพื่อจัดตั้งเป็นกองทุนช่วยเหลือนักศึกษาแพทย์และนักศึกษาพยาบาล ท่านอาจารย์เสมจึงรับเป็นธุระก่อตั้งขึ้นเป็นมูลนิธิเมื่อปี 2522 ได้อัญเชิญสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เป็นองค์ประธาน และท่านอาจารย์เสมเป็นรองประธาน

เมื่อเกิดการแพร่ระบาดของโรคเอดส์ ทำให้เกิดเด็กกำพร้าจำนวนมาก ท่านอาจารย์เสมได้ก่อตั้งมูลนิธิหมอเสม พริ้งพวงแก้ว ให้การช่วยเหลือเลี้ยงดู และให้การศึกษาแก่เด็กเหล่านี้เป็นจำนวนมากสืบมาจนปัจจุบัน

การส่งเสริมงานขององค์กรเอกชนสาธารณประโยชน์เหล่านี้ เป็นประโยชน์อย่างยิ่งทั้งในการสงเคราะห์ช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส ซึ่งจะต้องมีขึ้นจากระบบการแข่งขันแบบมือใครยาวสาวได้สาวเอาของระบบทุนนิยม และขณะเดียวกันเป็นการสร้างความเข้มแข็งของภาคประชาสังคมและภาคประชาชน เพื่อให้ประเทศพัฒนาจากระบอบประชาธิปไตยแบบตัวแทน(Representative Democracy) เป็นระบอบประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม (Parcitipatory Democracy) ต่อไป

มูลนิธิหมอชาวบ้าน มีวัตถุประสงค์

สำคัญเพื่อสร้างความเข้มแข็ง

ของประชาชน ให้ประชาชนสามารถพึ่งตนเอง หรือช่วยตนเอง

หรือดูแลตนเองได้มากที่สุด

          นพ.วิชัย โชควิวัฒน กรรมการสุขภาพแห่งชาติ

  • หน้า: 4(ล่าง)Ad Value: 98,490 PRValue (x3): 295,470
  • 20110712_1064_OTH_Post Today

เกี่ยวกับ สช.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ชั้น 3 อาคารสุขภาพแห่งชาติ 88/39 ถ.ติวานนท์ 14 หมู่ที่ 4 ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 ประเทศไทย โทรศัพท์ 0-2832-9000 โทรสาร 0-2832-9001-2 www.nationalhealth.or.th
เรื่องนี้ถูกเขียนใน 100 ปี หมอเสม พริ้งพวงแก้ว และติดป้ายกำกับ , คั่นหน้า ลิงก์ถาวร