คอลัมน์ น.ต.ประสงค์พูด: ปฏิรูปไม่ใช่ปฏิลูบ

Untitled6แนวหน้า ฉบับวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2557
Untitled7น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ
ชื่อเรื่องที่ผมจะนำมาพูดสู่กันฟังในวันนี้ มาจากบทความที่มีชื่อว่า “ปฏิรูปไม่ใช่ปฏิลูบ” ในวารสารรายเดือนของสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ เขียนโดย “นายแพทย์ อำพล จินดาวัฒนะ” ซึ่งเป็นเลขาธิการสุขภาพแห่งชาติ มีเนื้อหาใจความสอดคล้องกับเหตุการณ์ที่กำลังเป็นไปในบ้านเมืองขณะนี้เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในเรื่องการปฏิรูประบบสุขภาพ กับ การปฏิรูปประเทศไทย
นายแพทย์ อำพล จินดาวัฒนะ เขียนไว้ดังนี้”ประเทศไทยมีการขับเคลื่อนการปฏิรูประบบสุขภาพ ต่อเนื่องมาเป็นสิบปีแล้ว” หัวใจสำคัญของการปฏิรูประบบสุขภาพคือ การปรับกระบวนทัศน์เรื่องสุขภาพใหม่ จากสุขภาพที่เป็นเรื่องของการเจ็บไข้ได้ป่วย มดหมอหยูกยา การแพทย์การสาธารณสุข ไปสู่สุขภาพที่มีความหมายกว้างว่าเป็นเรื่อง “สุขภาวะ” ทางกาย ใจ สังคม และจิตวิญญาณ สุขภาพจึงเป็นเรื่องของทุกคน ทุกภาคส่วน เป็นเจ้าของร่วมกัน มีสิทธิที่จะมีสุขภาพดี และมีหน้าที่ร่วมกันทำให้เกิดสุขภาพ สุขภาวะที่ดี
ระบบโครงสร้างและการจัดการต่างๆ จึงต้องปฏิรูปให้เป็นไปตามกระบวนทัศน์ใหม่ ไม่ใช่การทำงานโดยมีรัฐและคนในแวดวงสาธารณสุขเป็นศูนย์กลาง โดยอาศัยการอภิบาล จัดการอย่างเบ็ดเสร็จเท่านั้น แต่ต้องปลดปล่อย กระจายอำนาจ บทบาทหน้าที่ และการอภิบาล การจัดการออกไปให้ทุกภาคส่วนร่วมเป็นเจ้าของ และร่วมกันทำเพื่อสร้างให้เกิดสุขภาพ สุขภาวะที่ดี ตามแนวทางการอภิบาลแบบเครือข่ายมากขึ้น
การปฏิรูปประเทศไทยที่พูดกันหนาหูในวันนี้ ก็ต้องเป็นไปในทำนองเดียวกัน คือ การปฏิรูปกระบวนทัศน์ การพัฒนาประเทศใหม่ จากที่เป็นบทบาทหน้าที่รวมศูนย์อยู่ที่รัฐ การเมืองแบบตัวแทน ราชการ และส่วนกลาง ตามแนวทางประชาธิปไตยแบบตัวแทน คิดแทน ทำแทน อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดเท่านั้น ไปสู่การทำเรื่องการพัฒนา เรื่องบ้านเมือง เป็นเรื่องของทุกคน ทุกภาคส่วน ต้องได้ร่วมเป็นเจ้าของ ร่วมคิด ร่วมทำ ซึ่งเป็นประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม
การปฏิรูปประเทศไทยจึงต้องปฏิรูประบบโครงสร้าง และการอภิบาล การจัดการสาธารณะทั้งปวง ในทิศทางที่ลดการรวมศูนย์อำนาจของรัฐ ส่วนกลาง และพื้นที่ต่างๆทั่วประเทศได้คิดเอง ทำเอง และ คิดร่วม-ทำร่วม อย่างเป็นรูปธรรม โดยรัฐส่วนกลางทำเฉพาะเรื่องสำคัญและ จำเป็นจริงๆ ที่ยังต้องรวมศูนย์อำนาจกำหนดนโยบาย สั่งการ และดำเนินการเท่านั้น เช่น เรื่องความมั่นคง เรื่องการต่างประเทศ เรื่องการจัดการภัยพิบัติ เป็นต้น
การปรับปรุงเปลี่ยนแปลงใดๆ ที่เป็นไปตรงกัน ข้ามกับทิศทางที่ว่านี้ ไม่ควรเรียกว่าเป็นการปฏิรูปประเทศไทย น่าจะเรียกว่าเป็น “การปฏิลูบ” เสียมากกว่า
นั่นเป็นความเห็นของ นพ.อำพล จินดาวัฒนะเป็นความเห็นที่นำหลักการของการปฏิรูประบบสุขภาพในรูปแบบใหม่ มาใช้แทนกระบวนทัศน์ในเรื่องสุขภาพแบบเดิมๆ คือตัวใครตัวมันที่ต้องดูแล ซึ่งกระบวนทัศน์ ใหม่ที่ว่านั้นแหละสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้กับการปฏิรูปประเทศไทยนั่นเอง คือไม่ใช่เป็นเรื่องของใครคนใดคนหนึ่ง หรือพวกใดพวกหนึ่ง แต่เป็นเรื่องของคนในชาติทุกคน ทุกภาคส่วน ทุกองค์กร ที่จะต้องร่วมมือช่วยเหลือกันในการปฏิรูป มิฉะนั้นจะกลายเป็นการ “ปฏิลูบ” ไป
การ “ปฏิรูป” กับ การ “ปฏิลูบ” ไม่เหมือนกันยกตัวอย่างง่ายๆ ที่เห็นชัดเจนของเรื่องการ “ปฏิรูป” ก็คือ การเปลี่ยนแปลงรูปร่างหน้าตาจากเดิมที่ไม่ดี ตกแต่งส่วนขาดส่วนเกินให้แลดูดีและถูกต้อง ไม่พิกลพิการอย่างที่เคยเป็น ถ้าจำเป็นต้องผ่าตัดก็ต้องผ่าตัดแม้จะต้องบาดเจ็บหรือเจ็บปวดบ้าง อย่างเช่นพวกที่ไปทำศัลยกรรมใบหน้าเพื่อให้ดูสะสวยขึ้นนั่นเอง
ส่วนการ “ปฏิลูบ” คงไม่ต้องอธิบายความอะไรกันมาก เพราะไม่ว่าใครที่ได้ยินคำว่า “ลูบ” ก็ต้องรู้ได้ทันที่ว่า อากัปกิริยาของการลูบนั้นทำกันอย่างไร ไม่ว่าจะลูบหลังลูบไหล่หรือลูบหน้า แต่ละอากัปกิริยาดังกล่าวล้วนแต่นุ่มนวลสบายเนื้อสบายตัวทั้งสิ้น ไม่มีความเจ็บปวดแต่อย่างใด แต่ทุกสิ่งทุกอย่างของรูปก็ยังคงอยู่ในสภาพเดิม หน้าตาขี้ริ้วขี้เหร่ จมูกแหว่ง จมูกบาน ตาตี่อย่างไร ก็ยังคงอยู่ในสภาพนั้นไม่เปลี่ยนแปลง
ขออธิบายคำ “ปฏิรูป” กับ “ปฏิลูบ” แทนคุณหมออำพล จินดาวัฒนะ ก็แล้วกันนะ ว่าถ้าไม่มีการปฏิรูปกระบวนทัศน์ในการบริหารจัดการบ้านเมืองกันใหม่อย่างจริงๆ จังๆ แล้ว การปฏิรูปประเทศไทยตามที่กำลังจะทำกัน อยู่ขณะนี้ มันก็คงเป็นแค่สบายอกสบายใจ สบายเนื้อสบายตัว ไปชั่วประเดี๋ยวประด๋าวเท่านั้นเอง ต่อไปก็เข้าอีหรอบเดิม
ต้องกล้าหาญเด็ดขาดและใจแข็งพอในการปฏิรูปอะไรที่ไม่ถูกต้อง ไม่อยู่กับที่กับทาง หรืออะไรที่ยังคงปล่อยทิ้งไว้ทั้งๆ ที่เป็นสิ่งที่เคยเป็นอันตรายต่อประเทศชาติบ้านเมือง หรือต่อความสงบสุขเรียบร้อยในความเป็นอยู่ของประชาชน ต้องรีบจัดการในทันที อย่าปล่อยทิ้งไว้หรือทำกันแค่ตบไหล่ตบหัวเท่านั้น เพราะในไม่ช้ามันก็จะกลับมาเป็นอย่างเดิมอีก
ต้องรู้จักสัมผัสกับความรู้สึกของผู้คนที่เสียสละออกมาต่อสู้เพื่อความถูกต้องชอบธรรมในอดีตใกล้ๆ ที่ผ่านมาด้วยว่า ขณะนี้เป็นอย่างไรกับการทำงานหลังการรัฐประหารครั้งนี้ โดยเฉพาะลูบหน้าลูบหลังมันแล้วมันกลับเนื้อกลับตัวจริงๆ หรือ

Advertisements

เกี่ยวกับ สช.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ชั้น 3 อาคารสุขภาพแห่งชาติ 88/39 ถ.ติวานนท์ 14 หมู่ที่ 4 ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 ประเทศไทย โทรศัพท์ 0-2832-9000 โทรสาร 0-2832-9001-2 www.nationalhealth.or.th
เรื่องนี้ถูกเขียนใน 3 กองทุนสุขภาพ และติดป้ายกำกับ คั่นหน้า ลิงก์ถาวร