คอลัมน์ สรรหาสารพัน: ตั้งหลักก่อน’ตรวจสุขภาพ’

Untitled5เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2557
ปัจจุบันคนไทยนิยมตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี เพื่อค้นหาความผิดปกติ ในร่างกายหรือโรคที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา โดยส่วนใหญ่ยินยอมที่จะเสียค่าใช้จ่ายซื้อแพ็กเกจตรวจสุขภาพกับทางโรงพยาบาล ซึ่งบางครั้งพบว่าเป็นการตรวจสุขภาพที่เกินความจำเป็น เนื่องจากประชาชนส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ความเข้าใจในการตรวจสุขภาพอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ ว่าควรคำนึงถึงปัจจัยต่าง ๆ อย่างไรบ้าง
รศ.นพ. สุรเกียรติ อาชานานุภาพ ประธานคณะทำงานวิชาการเฉพาะประเด็น เรื่อง นโยบายการตรวจสุขภาพที่จำเป็นและเหมาะสมสำหรับประชาชน ในการประชุมสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 6 กล่าวว่า สช.ได้ริเริ่มโครงการ “ตั้งหลัก ก่อนตรวจ” ร่วมกับนิตยสารชีวจิต เพื่อประชาสัมพันธ์และสร้างความตระหนักรู้ให้กับประชาชน ในการตรวจสุขภาพ อย่างถูกต้อง ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและคนในครอบครัว ให้มากที่สุด พร้อมสาน ต่อ มติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2556 ให้เกิดการขับเคลื่อน “นโยบายการตรวจสุขภาพที่ จำเป็นและเหมาะสมสำหรับประชาชน” ได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยความร่วมมือของทุกภาคส่วนใน สังคม
“โครงการตั้งหลัก ก่อนตรวจ จะเป็นเหมือนคู่มือที่ช่วยแนะนำทุกคนว่า ควรศึกษาข้อมูลพื้นฐานอะไรบ้าง ที่ช่วยให้การตรวจสุขภาพเกิดผลอย่างแม่นยำ ได้ประโยชน์ รู้เท่าทัน และสามารถเลือกตรวจตามความจำเป็นและเหมาะสมกับตัวเองมากที่สุด”
สำหรับการรณรงค์ สช.จะมุ่งเน้นการส่งเสริม “5 ข้อควรรู้ก่อนตรวจสุขภาพ” สำหรับประชาชน ประกอบด้วย 1. การตรวจสุขภาพจำเป็นหรือไม่: การตรวจสุขภาพเป็นเรื่องจำเป็น เพราะมีโรคหลายโรคที่ไม่มีอาการผิดปกติให้สังเกตได้ การตรวจสุขภาพเป็นการค้นหาโรคที่ซ่อนอยู่ในตัวเรา และเมื่อเจอโรคในระยะแรก ก็จะได้รักษาได้ง่าย หรือรักษาให้หายขาดได้ นอกจากนี้การตรวจสุขภาพยังเป็นการค้นหาพฤติกรรมเสี่ยงหรือปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นโรคของเรา ทำให้เรารู้ว่าเรามีพฤติกรรมเสี่ยงหรือปัจจัยเสี่ยง ต่อการเกิดโรคอะไรบ้าง หมอที่ตรวจจะได้ให้คำแนะนำในการปฏิบัติตัวของเราได้อย่างถูกต้อง เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโรคนั้น ๆ
2. ตรวจสุขภาพอย่างไรจึงเรียกว่าตรวจเท่าที่จำเป็นและเหมาะสม: เราต้องรู้ก่อนว่าเรามีปัจจัยเสี่ยงต่อโรคอะไรบ้าง เมื่อรู้แล้วหมอจะตรวจร่างกาย และตรวจเน้นพิเศษในบางเรื่องที่มีปัจจัยเสี่ยง รวมทั้งถ้าจำเป็นอาจมีการตรวจแล็บเพิ่มเติม แต่หากไม่ได้ตรวจตามปัจจัยเสี่ยงก็เป็นการตรวจที่ไม่เหมาะสม
3. ควรตรวจสุขภาพตามแพ็กเกจ หรือไม่: ไม่ควร เนื่องจากการตรวจสุขภาพไม่ใช่การตรวจมากเข้าไว้ ไม่ใช่การตรวจแบบเหมาโหล แต่ต้องตรวจเท่าที่จำเป็นและเหมาะสมสำหรับตัวเราเท่านั้น หากตรวจเกินจำเป็นก็จะทำให้ สิ้นเปลืองโดยใช่เหตุ และการตรวจบางอย่างอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายแก่ชีวิตได้ด้วย
4. การตรวจแล็บจำเป็นสำหรับการตรวจสุขภาพหรือไม่: ไม่จำเป็น เพราะการตรวจสุขภาพที่ถูกต้องไม่ ได้มุ่งเน้นที่การตรวจแล็บ แต่ให้ความสำคัญกับการซักประวัติเป็นหลัก เพราะการซักประวัติทำให้เราค้นพบปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค และเมื่อรู้ปัจจัยเสี่ยงแล้ว ขั้นตอนถัดไปหมอก็จะตรวจร่างกาย และตรวจแล็บเฉพาะที่จำเป็นเท่านั้น ซึ่งบางครั้งไม่จำเป็นต้องตรวจแล็บเลยก็ได้
การตรวจสุขภาพที่ให้ความสำคัญกับการตรวจแล็บ จึงไม่ใช่การตรวจสุขภาพที่ถูกต้อง ทำให้ประชาชนเข้าใจผิดว่าการตรวจสุขภาพคือ การตรวจหาโรคโดยการตรวจแล็บ และมุ่งเน้นการรักษาจากหมอ แต่ละเลยการดูแลสุขภาพของตนเอง
5. ประโยชน์และโทษของ การตรวจสุขภาพ: การตรวจสุขภาพมีประโยชน์หากทำอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ เพราะโรคบางโรคหากตรวจพบ ในระยะแรกก็จะรักษาได้ผลดี หรือหายได้ แต่หากมุ่งตรวจแบบไม่จำเป็นและไม่เหมาะสมสำหรับตัวเรา ก็จะเกิดโทษมากกว่าประโยชน์ เพราะถ้าตรวจเจอว่าเป็นโรคที่ยังไม่มีการพิสูจน์ได้ชัดเจนว่ารักษาได้ หรือรักษาในระยะแรกไม่ได้ผลดี เราย่อมเกิดความวิตกกังวลใจ รวมทั้งเครื่องมือที่ตรวจก็ไม่ได้แม่นยำร้อยเปอร์เซ็นต์ จึงอาจทำให้เจอผลบวกลวง (ไม่เป็นโรค แต่ผลการตรวจเบื้องต้นว่าเป็นโรค) ที่ทำให้เราเจ็บตัวเพราะต้องตรวจเพิ่มเพื่อยืนยันผล และทำให้เราเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นอีก นอกจากนี้การตรวจเพิ่มเติมบางอย่างยังเสี่ยงต่อการเสียชีวิตได้ด้วย แต่หากเจอผลลบลวง (เป็นโรคแฝงอยู่ แต่ตรวจไม่พบ) ก็จะทำให้ เราชะล่าใจและไม่ปรับพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค ซึ่งกลับจะเสี่ยงต่อการเกิดโรคอีก.

Advertisements

เกี่ยวกับ สช.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ชั้น 3 อาคารสุขภาพแห่งชาติ 88/39 ถ.ติวานนท์ 14 หมู่ที่ 4 ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 ประเทศไทย โทรศัพท์ 0-2832-9000 โทรสาร 0-2832-9001-2 www.nationalhealth.or.th
เรื่องนี้ถูกเขียนใน ตรวจสุุขภาพ และติดป้ายกำกับ คั่นหน้า ลิงก์ถาวร