ธรรมนูญสุขภาพอีกหนึ่งความเข้มแข็งของกองทุนสวัสดิการชุมชน

เนชั่นสุดสัปดาห์ ฉบับวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2558

‘ธรรมนูญสุขภาพตำบล’ มุ่งให้ชาวบ้านมีความรู้ความเข้าใจในการดูแลสุขภาพด้วยตัวเองจากการกินอยู่ที่ถูกต้อง เกิดสุขภาพที่ดีทั่วหน้า คือข้อมูลจาก นายนุกูล สินอ่อน รองนายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลชากบก ที่บอกเล่าถึงเป้าหมายของการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชน ที่มีรัฐบาลให้การสนับสนุน โดยผ่านทางสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช.กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
นายนุกูล เล่าให้ฟังว่าตำบลชากบกมีประชาการจำนวน 7,549 คน ประมาณ 2,374 ครัวเรือน พื้นที่ปกครองเทศบาลตำบลชากบก มีเนื้อที่ประมาณ 40.02 ตารางกิโลเมตรหรือประมาณ 24,698 ไร่ มีทรัพยากรทางธรรมชาติที่เอื้อต่อการดำรงชีวิตในวิถีเกษตรกรรม แม้ว่าการตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดระยอง ซึ่งเป็นพื้นที่ขยายฐานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม ผลกระทบทั้งเรื่องสิ่งแวดล้อม การย้ายถิ่นฐานของคนในชุมชนเพื่อการประกอบอาชีพยังมีอยู่ ทั้งนี้ ยังมีกลุ่มองค์กรชุมชน ผู้นำชุมชน ที่ต้องการรักษาพื้นที่ไว้ให้ลูกหลานภายใต้บริบทฐานทรัพยากรวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ชุมชน รวมถึงกลุ่มสถาบันการเงิน วิสาหกิจชุมชน ภายใต้กองทุนสวัสดิการชุมชน
นายนุกูล ให้ข้อมูลว่า กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลชากบกเริ่มก่อตั้งเมื่อปี 2552 โดยมีแนวคิดต้องการขยายผลจากธนาคารหมู่บ้านตามแนวทางพระราชดำริคลองมะงั่ว รวมถึงในตำบลชากบกมีกลุ่มองค์กรมากมายในตำบล แต่ละองค์กรได้ดำเนินกิจกรรมและได้จัดสวัสดิการให้กับสมาชิก แต่การจัดสวัสดิการยังอยู่ในวงจำกัดไม่ทั่วถึง ขณะที่เครือข่ายขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดระยอง ได้นำแนวคิดนี้มาส่งเสริมให้มีการจัดการด้านสวัสดิการให้กับชุมชน จึงได้มีการรวบรวมสวัสดิการต่างๆ ในชุมชนที่มีอยู่แล้ว และจัดเป็นสวัสดิการชุมชนตำบลชากบก แรกเริ่มนั้นมีสมาชิกจานวน 100 คน ปัจจุบัน มีจำนวน 2,670 คน มีคณะกรรมการจำนวน 40 คน
รองนายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลชากบก บอกว่าคำขวัญของกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลชาก บก คือ ‘รู้พอเพียง รู้แบ่งปัน รู้ความสุข’เพราะกองทุนนี้เกิดขึ้นเพียงให้การช่วยเหลือสวัสดิการด้านต่างๆ ของสมาชิกให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ส่งเสริมการออมการสมทบเพื่ออนาคตของตนเอง ครอบครัว ชุมชน และสังคม การสมทบนี้ได้รับการสมทบแบบสามส่วน คือ รัฐบาล โดยผ่านสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน หรือ พอช. เทศบาลและสมาชิก ทั้งนี้รูปแบบสวัสดิการที่สมาชิกควรได้รับนั้นมี 10 ประเภท การเกิด ผู้สูงอายุ การรักษาพยาบาล เสียชีวิต การศึกษา การส่งเสริมวัฒนธรรม การพัฒนาอาชีพสิ่งแวดล้อม ผู้ด้อยโอกาส และอื่นๆ
นายนุกูลวิเคราะห์ถึงจุดแข็งของกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลชากบกว่า กองทุนสวัสดิการตำบลเรา ให้ความสำคัญกับการประชาสัมพันธ์ ที่ผ่านมากองทุนเรามีสมาชิกเพิ่ม 100% โดยผู้นำทุกหมู่บ้านนำเรื่องกองทุนสวัสดิการเข้าไปพูดคุยกับชาวบ้านทั้งที่เป็นสมาชิกและไม่ได้เป็นสมาชิกกองทุน โดยเฉพาะท่านนายกเทศมนตรี จะเป็นสื่อบุคคลที่ดีในการพูดวาระโอกาสต่างๆ พูดถึงกองทุนว่าเป็นกองบุญ ในการร่วมกัน เป็นต้น
รองนายกเทศมนตรี เล่าว่ากองทุนสวัสดิการชากบกให้ความสำคัญเรื่องสุขภาพของคนในชุมชนมากกว่าตัวเงิน การที่คนในชุมชนมีสุขภาพที่แข็งแรง รู้จักดูแลสุขภาพตนเองได้ คือสวัสดิการอีกรูปแบบหนึ่ง ในชุมชนเราโชคดีมีผู้นำที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านที่หลากหลาย และเรื่องการดูแลสุขภาพก็มี ดร.วัฒนา บันเทิงสุข เป็นผู้นำด้านนี้ และทำงานเชื่อมโยงกับกองทุนสวัสดิการชุมชนอย่างเข้มข้น โดยการเริ่มต้นจากการปลูกพืชผักสวนครัวรั้วกินได้ ซึ่งล้วนเป็นพืชอาหารทั้งสิ้น จากนั้นขยายสู่ชุมชนซึ่งได้รับความสนใจจากคนในชุมชน จนสามารถเปิดเป็นตลาดสีเขียวหน้าเทศบาลขายให้คนอื่นๆ ทำให้ได้รับความสนใจจากคนนอกตำบลอีกด้วย เพราะความเชื่อว่าจะได้ปลอดจากสารพิษ กินแล้วปลอดภัยความสำคัญของการรักษาสุขภาพแบบธรรมชาติ ต้องผสานระหว่างธรรมะกับประสบการณ์ คือ ใช้ อริยสัจ 4 ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค ส่วนประสบการณ์ที่ว่า โง่ จน เจ็บ เราต้องสร้างกระบวนการไม่ไง่ ไม่จน ไม่เจ็บ ให้เป็นรูปธรรม กินอยู่ให้เป็น กลับคืนสู่ธรรมชาติ หวนหาสมุนไพรพืชผัก ปลูกกินเองแล้วขยายผลสู่ตลาดนัดสีเขียว
“สิ่งสำคัญคือ การสร้างศรัทธากับคนในครอบครัวให้ได้ ดึงผู้เชี่ยวชาญที่มีความรู้เข้ามาช่วยใช้งานวิจัยที่เป็นวิทยาศาสตร์ ด้วยเพราะพืชอาหารของไทยที่ปลูกในบ้านเองล้วนเป็นสมุนไพรป้องกันและรักษาโรคได้หากเกิดขึ้นในทุกบ้านในชุมชนบ่อยๆ จะเป็นการดูแลสุขภาพที่ยั่งยืนมากกว่าการไปพบหมอหรือรักษาตัวในโรงพยาบาลศูนย์ฟนฟูสุขภาพระบบธรรมชาติ นับเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการแพทย์ทางเลือกเพื่อการดูแลสุขภาพแบบไม่ใช้ยา แม้เริ่มต้นจากคน 12 คน จากคนในครอบครัวของ ดร.วัฒนา และผู้มีปัญหาสุขภาพ ปัจจุบันสามารถขยายเครือข่ายทั่วทั้งตำบลรวมถึงภายในจังหวัดระยองจนมีสมาชิกที่หลากหลาย ซึ่งทำให้มีผลิตภัณฑ์วัตถุดิบมาแลกเปลี่ยนหมุนเวียนเสริมความรู้ต่อยอดสู่ความยั่งยืน”
‘ธรรมนูญสุขภาพระดับตำบล’ เป็นเป้าหมายที่คนชากบกให้ความสำคัญภายใน 5 ปีนี้จากการที่ได้มีการนำความรู้เรื่องสุขภาพและให้ประชาชนได้ทำจริงอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ชาวบ้านมีความรู้ความเข้าใจในการดูแลสุขภาพด้วยตัวเองจากการกินอยู่ที่ถูกต้อง เกิดสุขภาพดีถ้วนหน้า การสร้างให้คนเปลี่ยนวิธีคิดในการดูแลสุขภาพ ไม่ต้องไปรักษากับหมอที่โรงพยาบาล ส่งผลให้การเบิกจ่ายสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลจากกองทุนลดลง ซึ่งเป็นตัวชี้วัดว่า คนในชุมชนหันมาใส่ใจสุขภาพมากขึ้น ไม่ใช่เราไม่อยากให้เบิกเรื่องค่ารักษาพยาบาล แต่เรื่องสุขภาพที่ดีคือสวัสดิการที่ยั่งยื

เกี่ยวกับ สช.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ชั้น 3 อาคารสุขภาพแห่งชาติ 88/39 ถ.ติวานนท์ 14 หมู่ที่ 4 ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 ประเทศไทย โทรศัพท์ 0-2832-9000 โทรสาร 0-2832-9001-2 www.nationalhealth.or.th
เรื่องนี้ถูกเขียนใน ธรรมนูญสุขภาพ และติดป้ายกำกับ , คั่นหน้า ลิงก์ถาวร