สลัดภาพชุมชนอุตสาหกรรมสู่ผังเมืองเกษตรอินทรีย์

Untitledกรุงเทพธุรกิจ ฉบับวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2558
“ปราจีนบุรีเมืองน่าอยู่ เชิดชูอุตสา- หกรรมสีเขียว ส่งเสริมท่องเที่ยวชุมชน” วิสัยทัศน์ของจังหวัดปราจีนบุรีที่สอดคล้องกับความเป็นเมืองอุตสาหกรรมใหม่ ที่ภาครัฐส่งเสริมการลงทุนและรองรับการค้าชายแดน ภายใต้การเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี)
ผลของการเปลี่ยนผ่านที่กำหนดจากระดับนโยบายมากกว่าความเห็นชอบด้วยของชุมชนคนปราจีนบุรี ทำให้พื้นที่ทำเกษตรกรรมหดหายไปในระยะ 10 ปีกว่า 4 แสนไร่ หรือจากเดิม 1.5 ล้านไร่ในปี 2545 เหลือ 1.1 ล้านไร่ ในปี 2555
ในทางตรงกันข้าม สัดส่วนที่เพิ่มขึ้นได้ ถูกแทนที่ด้วยพื้นที่นอกภาคเกษตร โดยเฉพาะโรงงานอุตสาหกรรม จากเดิม 5.3 แสนไร่ เป็น 9.9 แสนไร่
การลดลงของพื้นที่สีเขียว ทำให้วิถีชีวิต ของชาวปราจีนบุรีเปลี่ยนแปลงไป จาก เรือกสวนไร่นา ภูเขา ท้องทุ่ง กลายเป็นโรงงานอุตสาหกรรม โรงไฟฟ้า บ่อบำบัดน้ำเสีย กลิ่นของต้นไม้ใบหญ้าที่ชาวบ้านหายใจ เต็มปอด จึงถูกทดแทนด้วยกลิ่นของสารเคมีที่ลอยเตะจมูกมาเป็นระยะๆ
แรงกดดันจากความเสื่อมโทรม ทำให้ วันนี้ชาวปราจีนบุรีตื่นตัว และหันกลับมา ทบทวนสภาพแวดล้อมรอบตัวที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งเรื่องการผลิตและการขายอาหารที่ปลอดภัย สุขภาพ การอนุรักษ์องค์ความรู้เรื่องสมุนไพร สวัสดิภาพของคนพิการ และผู้สูงอายุที่มี มากขึ้น รวมถึงปัญหาขยะล้นเมือง การมองภาพใหญ่เพื่อทบทวนผังเมืองจังหวัดปราจีนบุรี เปรียบเทียบอดีต ปัจจุบัน และอนาคต เพื่อสร้างพลังวาดผังชีวิตของคนพื้นที่ โดย สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.), มูลนิธินโยบายสุขภาวะ (มนส.), คณะกรรมการจัดสมัชชาสุขภาพจังหวัดปราจีนบุรี, สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) และ เพื่อนภาคีอีกหลายหน่วยงาน ร่วมกันจัดกิจกรรม “ปฏิรูปชุมชน คนปราจีนจัดการตนเอง: จากผังตำบล สู่ร่างผังชีวิตคนปราจีน” และ เวทีวัฒนะ-ทำ “ปฏิรูปชุมชนท้องถิ่น คนปราจีนจัดการตนเอง” ภายในงานสมัชชาสุขภาพจังหวัดปราจีนบุรี ณ โรงแรมวังสำราญรีสอร์ต โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาคุณค่า ข้อดี ข้อด้อย และต่อยอดจากข้อมูลผังตำบลที่จัดทำโดยสภาองค์กรชุมชนจังหวัดปราจีนบุรี โดยใช้เครื่องมือการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพ (HIA) และเครื่องมือทางสังคมอื่นๆ
การจัดกระบวนการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อร่วมกันจัดทำผังเมืองจังหวัดปราจีน ที่คนปราจีนอยากได้ ในเวทีระดมความเห็น ที่เกิดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ จึงมีชาวปราจีนบุรีจาก ทุกอำเภอ ร่วมกันสะท้อนภาพวิถีชีวิตที่ ตกอยู่ในสภาพไม่แตกต่างกัน และมองไปยัง เป้าหมายเดียวกันในการรักษามะม่วงที่ แสนอร่อยของปราจีนบุรี ต้องการรักษาพืชพันธุ์ที่หลากหลาย ให้ปราจีนบุรียังเป็นเมืองสมุนไพรต่อไป ดูแลป่าไม้และแม่น้ำที่ใสสะอาด ส่งธรรมชาติต่อให้ลูกหลาน พร้อมกับเรียกร้องให้ปราจีนบุรีพัฒนาสู่วิถีแบบเมืองเกษตรอินทรีย์
ด้าน สุนทร คมคาย ชาวบ้านจากตำบลเขาไม้แก้ว อำเภอกบินทร์บุรี ปราจีนบุรี ระบุว่า ปัญหาด้านสุขภาวะที่เกิดขึ้น ทำให้ ชาวบ้านต้องออกมารวมตัวกัน เพื่อป้องกัน กลุ่มนายทุนที่ใช้อิทธิผลเข้ามารุกล้ำทรัพยากรและสร้างผลกระทบต่อสุขภาพ จนเกิดเป็นความเข้มแข็งของชาวเขาไม้แก้ว ปรากฏออกมา ในรูป ธรรมนูญสุขภาพตำบลเขาไม้แก้ว โดยความเข้มแข็งส่วนหนึ่งมาจากการร่วมไม้ร่วมมือ ของผู้บริหารท้องถิ่นอย่าง สมศักดิ์ กุลบุตร นายกองค์การบริหารส่วนตำบล ที่ตั้งใจสร้างความเป็นอยู่ที่ดีให้ชุมชน
“ธรรมนูญชุมชนฉบับแรกของปราจีนบุรี ที่เกิดจากการร่วมคิดร่วมทำ เป็นกติกาที่ ชาวบ้านร่วมกันวางขึ้นให้การพัฒนาชุมชนอยู่ ภายใต้กรอบที่เหมาะสมกับบริบทของท้องถิ่น”
ศุภกิจ นันทะวรการ นักวิจัยมูลนิธินโยบายสุขภาวะ กล่าวว่า สิ่งที่ต้องย้ำกับ ชาวปราจีนบุรี คือ ความท้าทายที่มีรอบด้าน ซึ่งต้องเริ่มจากการให้ทุกคนมองเห็นคุณค่าของพื้นที่ ของตัวเองก่อน รวมถึงข้อมูลเชิงเปรียบเทียบว่า ต้องการพื้นที่สีเขียวแบบไหน จะปลูกพืชอะไร และต้องลงรายละเอียดถึงระบบการจัดการทั้งหมดด้วย โดยเฉพาะการบริหารจัดการน้ำ เพื่อตอบโจทย์ทั้งทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม ซึ่งในปีนี้ชาวปราจีนบุรีจะระดมความคิด เรื่องผังเมืองที่เป็นผังชีวิตของเขาเอง เพื่อ นำเสนอต่อสาธารณะ และหน่วยงานที่ เกี่ยวข้อง
“เมืองเกษตรอินทร์” จึงเป็นสิ่งที่ชาวปราจีนบุรีเรียกร้อง ถ้ามองผิวเผินแล้วเป็นไป ได้ยาก แต่ที่ตำบลเขาไม้แก้ว อำเภอกบินทร์บุรี ได้ทำนำร่องเป็นรูปเป็นร่างแล้ว หลังจากประชาชนรวมตัวอย่างเข้มแข็ง ปฏิเสธการรุกไล่ของโรงงานอุตสาหกรรม และประสบความสำเร็จในการทวงคืนผืนที่สาธารณะนับร้อยไร่ เพื่อให้ชาวบ้านที่ไร้ที่ทำกินปลูกพืชผล ทางการเกษตรแบบปลอดสารพิษ เพื่อให้พื้นที่ อื่นๆ เห็นว่า นี่คือความเป็นไปได้

Advertisements

เกี่ยวกับ สช.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ชั้น 3 อาคารสุขภาพแห่งชาติ 88/39 ถ.ติวานนท์ 14 หมู่ที่ 4 ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 ประเทศไทย โทรศัพท์ 0-2832-9000 โทรสาร 0-2832-9001-2 www.nationalhealth.or.th
เรื่องนี้ถูกเขียนใน HIA และติดป้ายกำกับ , , , คั่นหน้า ลิงก์ถาวร